Εκατόν εξήντα προσωπικότητες από τον κόσμο του πολιτισμού, ανάμεσά τους οι Ανί Ερνό, Πολ Μεσκάλ και Τζούλιαν Μπαρνς, καταγγέλλουν τη διακοπή της διανομής βιβλίων της ιρλανδής συγγραφέα, Σάλι Ρούνεϊ στο Ηνωμένο Βασίλειο εξαιτίας της υποστήριξής της προς την απαγορευμένη φιλοπαλαιστινιακή οργάνωση, Palestine Action.
Η Σάλι Ρούνεϊ είναι συγγραφέας, όχι τρομοκράτης, γράφουν οι 160 σε σύντομη ανοικτή επιστολή που δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του βρετανικού περιοδικού «The New Statesman».
Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται μεγάλα ονόματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας όπως η βραβευμένη με το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2026 Καναδή ποιήτρια και ελληνίστρια Αν Κάρσον, η Γαλλίδα Ανί Ερνό, ο Βρετανός Τζούλιαν Μπαρνς, η Ινδή Αρουντάτι Ρόι και ο Ιρλανδός Κολμ Τόιμπιν. Στους 160 υπογράφοντες περιλαμβάνονται επίσης πρόσωπα του κινηματογράφου και της τηλεόρασης, ο Πολ Μέσκαλ και η Ντέιζι Εντγκαρ-Τζόουνς, γνωστοί και από την μεταφορά του μπεστσέλερ της Σάλι Ρούνεϊ Normal People, η ηθοποιός Τίλντα Σουίντον και ο Βρετανός σκηνοθέτης, Τζόναθαν Γκλέιζερ. Από τον κόσμο της μουσικής την επιστολή υπέγραψαν οι δημοφιλείς και φίλα προσκείμενοι στην Παλαιστίνη Kneecap και η CMAT.
Την περασμένη εβδομάδα ανακοινώθηκε η διακοπή τη πώλησης των βιβλίων της Σάλι Ρούνεϊ στο Ηνωμένο Βασίλειο εξαιτίας της υποστήριξής της στην οργάνωση Palestine Action. Η οργάνωση χαρακτηρίστηκε τον Ιούλιο 2025 «τρομοκρατική» στο Ηνωμένο Βασίλειο από την κυβέρνηση των Εργατικών με τότε πρωθυπουργό τον Κιρ Στάρμερ. Έκτοτε, κάθε οικονομική ή υλική υποστήριξη προς αυτή είναι απαγορευμένη.
Η Σάλι Ρούνεϊ ανακοίνωσε τον περασμένο Αύγουστο μέσω της εφημερίδας «The Irish Times» την πρόθεσή της να χορηγεί μέρος των εσόδων από τα πνευματικά της δικαιώματα, ανάμεσά τους και τα έσοδα από τις τηλεοπτικές διασκευές των έργων της, στην φιλοπαλαιστινιακή οργάνωση.
Στην επιστολή τους οι υπογράφοντες καταγγέλλουν ένα μέτρο «βασισμένο σε μία δρακόντεια και κακοσχεδιασμένη αντιτρομοκρατική νομοθεσία» που συνιστά «προσβολή των θεμελιωδών αρχών της ελευθερίας της έκφρασης, που θεωρούνται από μακρού δεδομένες στην χώρα αυτή». «Απορρίπτουμε κατηγορηματικά την λογοκρισία, ευθεία ή έμμεση», γράφουν ζητώντας από τον πρωθυπουργό Αντι Μπέρναμ «να αλλάξει πορεία τροποποιώντας την νομοθεσία που μας οδήγησε σε αυτό το σημείο κατασταλτικού παραλογισμού».
Και οι Έλληνες εκδότες στο πλευρό της Ρούνεϊ
Την έντονη ανησυχία της για τη διακοπή της διάθεσης των βιβλίων της Σάλι Ρούνεϊ εξέφρασε η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εκδοτών Βιβλιοχαρτοπωλών (ΠΟΕΒ), προειδοποιώντας για τις συνέπειες που μπορεί να έχει η εφαρμογή της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας στην ελευθερία της έκφρασης και στην κυκλοφορία λογοτεχνικών έργων.
Σε ανακοίνωσή της, η Ομοσπονδία συνδέει την υπόθεση της Ιρλανδής συγγραφέα με το δικαίωμα των δημιουργών να εκφράζουν δημόσια τις πολιτικές τους απόψεις, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η επαγγελματική τους δραστηριότητα ή η πρόσβαση του κοινού στα βιβλία τους. Η ΠΟΕΒ υποστηρίζει ότι η χρήση της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να αποθαρρύνει συγγραφείς, καλλιτέχνες και εκδότες από το να εκφράζουν δημόσια τις απόψεις τους
Το βιβλίο δεν είναι απλώς ένα εμπορικό προϊόν. Είναι φορέας ιδεών, γνώσης, πολιτισμού και ελεύθερου διαλόγου, επισημαίνει στην ανακοίνωσή της.
Αναλυτικά η ανακοίνωση της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εκδοτών Βιβλιοχαρτοπωλών:
Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εκδοτών Βιβλιοχαρτοπωλών (ΠΟΕΒ) εκφράζει την έντονη ανησυχία της για τις εξελίξεις γύρω από την υπόθεση της Ιρλανδής συγγραφέως Σάλι Ρούνεϊ και την απόφαση του βρετανικού εκδοτικού οίκου Faber & Faber να μην προχωρήσει σε νέες εκδόσεις και ανατυπώσεις των βιβλίων της για τη βρετανική αγορά, όπως έγινε γνωστό από δημοσιεύματα και δημόσιες ανακοινώσεις.
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, η απόφαση συνδέθηκε με τη δημόσια τοποθέτηση της συγγραφέα υπέρ του αγώνα Παλαιστινιακού λαού, ενάντια στην Ισραηλινή γενοκτονία που βρίσκεται σε εξέλιξη, αλλά και με την ανακοίνωσή της ότι θα διαθέσει έσοδα από το έργο της σε οργανώσεις αλληλεγγύης προς τον παλαιστινιακό λαό. Η υπόθεση συνδέθηκε επίσης με την οργάνωση Palestine Action, την οποία η βρετανική κυβέρνηση έχει θέσει εκτός νόμου βάσει της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας. Η συγγραφέας και άλλοι υποστηρικτές της έχουν αμφισβητήσει τη χρήση αυτής της νομοθεσίας εναντίον μιας οργάνωσης που δηλώνει ότι δρα υπέρ της παλαιστινιακής υπόθεσης και καταγγέλλει τις εξελίξεις στη Γάζα ως γενοκτονία.
Η υπόθεση αυτή αναδεικνύει ένα κρίσιμο ζήτημα για τον χώρο του βιβλίου: τα όρια της ελευθερίας της έκφρασης, την αυτονομία της πνευματικής δημιουργίας και τις συνέπειες που μπορεί να έχει η δημόσια τοποθέτηση ενός συγγραφέα στην επαγγελματική του πορεία και στην κυκλοφορία του έργου του.
Το βιβλίο δεν είναι απλώς ένα εμπορικό προϊόν. Είναι φορέας ιδεών, γνώσης, πολιτισμού και ελεύθερου διαλόγου. Η εκδοτική δραστηριότητα συνδέεται άρρηκτα με το δικαίωμα των δημιουργών να εκφράζονται ελεύθερα, αλλά και με το δικαίωμα των αναγνωστών να έχουν πρόσβαση σε έργα που εκφράζουν διαφορετικές απόψεις, προβληματισμούς και κοινωνικές εμπειρίες.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η διεύρυνση της χρήσης αντιτρομοκρατικών και άλλων κατασταλτικών διατάξεων με τρόπο που μπορεί να επηρεάζει την έκφραση πολιτικών απόψεων, τη συγκέντρωση χρημάτων, την αλληλεγγύη και την υποστήριξη λαών που υφίστανται πολεμικές επιθέσεις, κατοχή και καταπίεση. Όταν τέτοιες ρυθμίσεις χρησιμοποιούνται για να αποθαρρύνουν συγγραφείς, καλλιτέχνες, εκδότες και πολίτες από το να παίρνουν θέση υπέρ των Παλαιστινίων και άλλων κατατρεγμένων λαών, δημιουργείται ένα επικίνδυνο προηγούμενο Η φίμωση δεν αφορά μόνο μία συγγραφέα ή μία υπόθεση· μπορεί να επεκταθεί σε κάθε φωνή που αμφισβητεί τις επιλογές της εκάστοτε άρχουσας τάξης και των ισχυρών κρατικών ή οικονομικών συμφερόντων.
Η καταστολή είτε παίρνει τη μορφή της λογοκρισίας είτε παίρνει την μορφή ανοιχτής αστυνομικής ακόμα και στρατιωτικής βίας όπως βλέπουμε να συμβαίνει τις τελευταίες μέρες ενάντια στις μεγαλειώδεις κινητοποιήσεις μαθητών, φοιτητών και εργαζομένων σε Γαλλία, Ισπανια, Ιταλία, Αλβανία, στόχο έχουν την επιβολή της «σιγής ιχθύος» μπροστά στον πόλεμο, και την αύξηση του κόστους ζωής που αυτός φέρνει.
Για την ΠΟΕΒ, η ελευθερία του βιβλίου δεν αφορά μόνο τους συγγραφείς και τους εκδότες. Αφορά τα βιβλιοπωλεία, τους βιβλιοχαρτοπώλες, τους εργαζόμενους στο χώρο και, κυρίως, το αναγνωστικό κοινό. Κάθε περιορισμός στην κυκλοφορία ενός έργου εξαιτίας των απόψεων του δημιουργού του δημιουργεί ένα σοβαρό ερώτημα για τα όρια της ελευθερίας στον πολιτισμό.
Η ΠΟΕΒ καλεί τους αρμόδιους θεσμούς και όλους τους φορείς του βιβλίου να υπερασπιστούν έμπρακτα την ελευθερία της πνευματικής δημιουργίας, την πολυφωνία και την ανεμπόδιστη πρόσβαση των αναγνωστών στη λογοτεχνία. Καλεί, επίσης, να σταματήσει η ποινικοποίηση και η καταστολή της αλληλεγγύης προς την Παλαιστίνη και να προστατευθεί το δικαίωμα των πολιτών, των δημιουργών και των συλλογικοτήτων να καταγγέλλουν τη γενοκτονία και κάθε παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Παράλληλα, θεωρεί αναγκαίο να διασφαλίζονται οι συνθήκες που επιτρέπουν στους εκδότες να ασκούν το επάγγελμά τους με ασφάλεια δικαίου και χωρίς πιέσεις που υπονομεύουν την ανεξαρτησία τους.
Το βιβλίο δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μέσο επιβράβευσης της σιωπής ή τιμωρίας της διαφωνίας. Η ελευθερία της έκφρασης, η πολυφωνία και η πρόσβαση στη γνώση αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τον πολιτισμό και τη δημοκρατία.
Η υπεράσπιση αυτών των αρχών αποτελεί ευθύνη ολόκληρης της κοινωνίας.