Ένα άτυπο reunion πραγματοποιήθηκε στη σκηνή του Ολύμπιον στο πλαίσιο του 67ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Οι ηθοποιοί Αιμίλιος Χειλάκης, Τάσος Νούσιας, Γιώργος Ευγενικός, Βαγγέλης Μουρίκης, Νίκος Γεωργάκης και Γιώργος Γιαννόπουλος συναντήθηκαν, 30 χρόνια μετά, με τους υπόλοιπους συντελεστές της εμβληματικής ταινίας «Απόντες» (1996), αλλά και με τον δημιουργό της, Νίκο Γραμματικό.
Η επανένωση φίλων και συνεργατών έγινε με αφορμή την απονομή του Τιμητικού Χρυσού Αλέξανδρου στον σκηνοθέτη, για το σύνολο της προσφοράς του στον κινηματογράφο.
«Είναι το μεγαλύτερο βραβείο που έχω πάρει, αν και έχω πάρει πολλά σε αυτό το Φεστιβάλ», είπε συγκινημένος ο Νίκος Γραμματικός, ενώ το κοινό στην κατάμεστη αίθουσα του Ολύμπιον τον χειροκροτούσε όρθιο. Όπως εξήγησε, στην έντονη συναισθηματική φόρτιση της βραδιάς συνέβαλαν τόσο η διαχρονική αποδοχή του κοινού, σε αντίθεση με την αντιμετώπιση που είχε δεχθεί από την πλειονότητα των κριτικών κινηματογράφου εκείνης της εποχής, όσο και η συνάντηση, τρεις δεκαετίες μετά, με τους συντελεστές της ταινίας.
Πάνω απ’ όλα, όμως, ήταν η παρουσία στη σκέψη όλων εκείνων που δεν βρίσκονται πια στη ζωή.
Ο κατάλογος των απόντων μεγαλώνει. Και επειδή εγώ ήμουν απουσιολόγος όταν ήμουν μικρός, δεν έχω σελίδες πια… Ευτυχώς υπάρχουν ακόμα κάποιοι άνθρωποι, αλλά πολλοί στενοί φίλοι φύγανε και το βραβείο αυτό θα ήθελα να το αφιερώσω σ’ αυτούς, στους απόντες, είπε ο σκηνοθέτης.
Από την παρέα των 7 της Σαλαμίνας δεν είναι πια εν ζωή ο Μηνάς Χατζησάββας και ο Άρτο Απαρτιάν.
35 χρόνια από το βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου σκηνοθέτη στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης
Εκ μέρους του 67ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, την απονομή έκαναν ο καλλιτεχνικός διευθυντής Ορέστης Ανδρεαδάκης και ο πρόεδρος του θεσμού, Άκης Σακελλαρίου, το όνομα του οποίου συνδέθηκε δημιουργικά με τον τιμώμενο σκηνοθέτη. «Είναι ένας άνθρωπος ο οποίος σημάδεψε και εμένα και αρκετούς από εμάς που είμαστε παρόντες στην αίθουσα», είπε αρχικά ο κ. Σακελλαρίου, ανακαλώντας τα συναισθήματά του όταν παρακολούθησε στο Φεστιβάλ, το 1991, την «Κλειστή στροφή», την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Νίκου Γραμματικού. «Ως πιτσιρικάς τότε, αισθάνθηκα ότι υπάρχει ένα γύρισμα κάποιας σελίδας, ότι κατά κάποιο τρόπο κάτι αλλάζει, τελειώνει το κομμάτι της τοξικότητας και ξεκινάει κάτι καινούργιο», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Με την ‘Κλειστή στροφή’ ο Νίκος Γραμματικός έφυγε από τη Θεσσαλονίκη με το βραβείο του πρωτοεμφανιζόμενου σκηνοθέτη και έβαλε το όνομά του για τα καλά στο ελληνικό σινεμά», σημείωσε από την πλευρά του ο κ. Ανδρεαδάκης. Θύμισε, επίσης, ότι μόλις δύο χρόνια αργότερα ο σκηνοθέτης συνεργάστηκε με τον σημερινό πρόεδρο του Φεστιβάλ στην ταινία «Η εποχή των δολοφόνων». Για την ερμηνεία του σε αυτήν, μάλιστα, ο Άκης Σακελλαρίου απέσπασε το πρώτο βραβείο ανδρικού ρόλου, ενώ η ταινία τιμήθηκε και με το βραβείο β’ γυναικείου ρόλου, το οποίο απονεμήθηκε στην Μπέτυ Λιβανού.
Το 67ο ΦΚΘ, πέρα από την απονομή του τιμητικού Χρυσού Αλέξανδρου, πραγματοποιεί ένα μεγάλο αφιέρωμα στο έργο του Νίκου Γραμματικού, στο πλαίσιο του οποίου προβάλλονται όλες οι μεγάλου και μικρού μήκους ταινίες του. Επιπλέον, σήμερα Τρίτη 10 Νοεμβρίου, στις 16:45, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να περάσει «Ένα απόγευμα με τον Νίκο Γραμματικό», σε μια ανοιχτή συζήτηση κατά την οποία ο σκηνοθέτης θα μοιραστεί τη δημιουργική του διαδικασία. Στην ίδια εκδήλωση θα παρουσιαστεί και το βιβλίο του Θεοδόση Μίχου «Απόντες, μια προφορική ιστορία», στην αίθουσα Παύλος Ζάννας του Ολύμπιον.
Παράλληλα, η ειδική έκδοση του Φεστιβάλ Πρώτο Πλάνο είναι αφιερωμένη στον σκηνοθέτη και περιλαμβάνει σπάνιο φωτογραφικό υλικό, μια εκτενή συνέντευξη, καθώς και πρωτότυπα κείμενα για τον ίδιο και το έργο του. Πολύτιμος συνεργάτης για την έκδοση είναι ο Νίκος Παναγιωτόπουλος. Στην τιμητική εκδήλωση, στη σκηνή του Ολύμπιον βρέθηκαν, εκτός από τους ηθοποιούς των «Απόντων» και οι συντελεστές της: ο παραγωγός Πάνος Παπαχατζής, ο συνσεναριογράφος Νίκος Παναγιωτόπουλος, ο διευθυντής φωτογραφίας Κωστής Γκίκας, η μακιγέζ Κατερίνα Βαρθαλίτου και ο ηχολήπτης Αντώνης Σαμαράς, οι οποίοι μίλησαν με θερμά λόγια για τον σκηνοθέτη και τη συνεργασία τους μαζί του.
Η βραδιά ολοκληρώθηκε με την προβολή της ταινίας «Απόντες», με όρους καθολικής προσβασιμότητας.
Οι «Απόντες» – Πλοκή
Η ιστορία εκτυλίσσεται σε διάστημα επτά ετών, από τον Ιούνιο του 1987 (με αφορμή τον θρίαμβο της Εθνικής Ελλάδος στο Ευρωμπάσκετ ’87) έως το καλοκαίρι του 1994 (με αποκορύφωμα το Μουντιάλ των ΗΠΑ και το τελευταίο γκολ του Μαραντόνα). Στην αρχή, οι επτά νέοι είναι αχώριστοι, ζουν στην εφηβική τους ανεμελιά στη Σαλαμίνα, μοιράζονται όνειρα, συναντιούνται σε καφετέριες του νησιού και νιώθουν ότι είναι το επίκεντρο του κόσμου. Καθώς περνούν τα χρόνια, η ενηλικίωση και η απορρόφησή τους από το σκληρό κοινωνικό σύστημα αλλάζουν τις ζωές τους. Ο καθένας ακολουθεί τον δικό του δρόμο, κουβαλώντας διαφορετικές εμπειρίες, συμβιβασμούς και τραύματα. Οι συναντήσεις τους στο νησί γίνονται ολοένα και πιο αραιές, η μεταξύ τους επαφή φθίνει και η παλιά ισχυρή φιλία δίνει τη θέση της στην αλλοτρίωση και τη μοναξιά, μέχρι που η παρέα ουσιαστικά διαλύεται.
Βασίλης Ραφαηλίδης: Μην τολμήσεις να ωριμάσεις στην Ελλάδα
«Επτά οι ήρωες μιας ταινίας, που μετράει το φιλμικό της χρόνο με μεγάλη ακρίβεια, επτά και τα χρόνια της χωρίς ουσιώδη δράση κοινής ύπαρξής τους σε έναν τόπο σαν την ένδοξη Σαλαμίνα της εφτάψυχης Ελλάδας. Που ποτέ δεν πεθαίνει. Ίσως γιατί προσαρμόστηκε στη συμπεριφορά της εφτάψυχης γάτας που τρώει, κατά προτίμηση, μονόψυχα σπουργίτια. Ενώ, όντας έφηβος στην Ελλάδα ετοιμάζεσαι μεθοδικά να δράσεις, σιγά σιγά, καθώς μεγαλώνεις, περνάς στην αδράνεια, είτε μέσα από έναν αδρανή γάμο, είτε μέσα από έναν αδρανή διορισμό στο αδρανές Δημόσιο, είτε γράφοντας αδρανή ποιήματα, που δεν θα εκδοθούν ποτέ από πνευματικά αδρανείς εκδότες. Μην τολμήσεις να ωριμάσεις στην Ελλάδα, γιατί πριν προλάβεις να ωριμάσεις, σάπισες κιόλας. Η ταινία καταγράφει την πορεία επτά εφήβων προς το ίδιο τέλμα, από διαφορετικούς για τον καθένα δρόμους». (απόσπασμα κριτικής του Βασίλη Ραφαηλίδη στο Έθνος το 1997 – λίγους μήνες αφότου οι «Απόντες», αποθεώθηκαν από κοινό και κριτικούς στο 37ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, όπου απέσπασαν τα Βραβεία Καλύτερης Ταινίας, Σκηνοθεσίας, Σεναρίου, Β ΄ Ανδρικού Ρόλου και Κοινού).