Σχεδόν έξι στους δέκα αστυνομικούς ελέγχους για ναρκωτικές ουσίες που πραγματοποιήθηκαν σε άτομα τα οποία είχαν συλληφθεί ως ύποπτα για ενδοοικογενειακή βία στη Βρετανία βρέθηκαν θετικοί στην κοκαΐνη. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό, το οποίο επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για τη σχέση της χρήσης ναρκωτικών ουσιών με τη βία μέσα στις συντροφικές σχέσεις.
Τα στοιχεία προέρχονται από το βρετανικό υπουργείο Εσωτερικών και δόθηκαν στην εφημερίδα The Guardian, η οποία δημοσίευσε σχετική έρευνα στις 26 Οκτωβρίου 2026.
Μπορεί η χρήση κοκαΐνης να αυξήσει τον κίνδυνο ενδοοικογενειακής βίας; Τι γνωρίζουμε πραγματικά από τις μέχρι σήμερα επιστημονικές έρευνες;
Τι δείχνουν τα νέα στοιχεία για την κοκαΐνη και την ενδοοικογενειακή βία
Σύμφωνα με τα στοιχεία που εξασφάλισε ο Guardian, σχεδόν το 60% των ελέγχων για ναρκωτικά που πραγματοποιήθηκαν σε άτομα συλληφθέντα ως ύποπτα για ενδοοικογενειακή βία, μεταξύ Ιουλίου 2025 και Ιουνίου 2026, ήταν θετικοί στην κοκαΐνη.
Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική παράμετρος που πρέπει να ληφθεί υπόψη: οι έλεγχοι δεν πραγματοποιήθηκαν σε όλους τους υπόπτους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι αστυνομικοί προχώρησαν σε έλεγχο επειδή υπήρχαν ήδη ενδείξεις χρήσης ναρκωτικών.
Αυτό σημαίνει ότι το ποσοστό δεν μπορεί να γενικευτεί στο σύνολο των δραστών ή των υπόπτων ενδοοικογενειακής βίας. Τα ευρήματα, πάντως, δεν εμφανίζονται για πρώτη φορά.
Τον Αύγουστο του 2023, το βρετανικό Εθνικό Συμβούλιο Αρχηγών Αστυνομίας (National Police Chiefs’ Council) είχε δημοσιοποιήσει τα αποτελέσματα πιλοτικού προγράμματος ελέγχων σε επτά αστυνομικές υπηρεσίες.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση, το 59% των ατόμων που υποβλήθηκαν σε έλεγχο μετά από σύλληψη για αδικήματα ενδοοικογενειακής βίας βρέθηκε θετικό σε κοκαΐνη ή οπιούχες ουσίες.
Σε μία από τις περιοχές όπου εφαρμόστηκε το πρόγραμμα, το ποσοστό έφτασε σχεδόν το 85%: από τους 150 συλληφθέντες που ελέγχθηκαν, οι 127 είχαν θετικό αποτέλεσμα.
Τι έχουν δείξει οι επιστημονικές μελέτες
Η σύνδεση της χρήσης ουσιών με τη βία μεταξύ συντρόφων έχει απασχολήσει την επιστημονική κοινότητα εδώ και χρόνια. Μια συστηματική ανασκόπηση δημοσιευμένη το 2015 εξέτασε τη σχέση της κατανάλωσης αλκοόλ και παράνομων ναρκωτικών ουσιών με την άσκηση ενδοοικογενειακής βίας σε βιομηχανικά ανεπτυγμένες χώρες.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η σχέση μεταξύ αλκοόλ και βίας κατά συντρόφου ήταν σαφέστερα τεκμηριωμένη. Για τις παράνομες ουσίες, τα αποτελέσματα ήταν λιγότερο ξεκάθαρα, αν και αρκετές μελέτες εντόπιζαν συσχέτιση μεταξύ της άσκησης βίας και της χρήσης κοκαΐνης.
Μια άλλη μελέτη που βασίστηκε σε αμερικανικά επιδημιολογικά δεδομένα εξέτασε τη σχέση συγκεκριμένων διαταραχών χρήσης ουσιών με την άσκηση και την εμπειρία βίας μεταξύ συντρόφων.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι διαταραχές χρήσης αλκοόλ και κοκαΐνης συγκαταλέγονταν σε εκείνες που παρουσίαζαν τις ισχυρότερες συσχετίσεις με την άσκηση βίας.
Πώς μπορεί η κοκαΐνη να επιδεινώσει μια ήδη κακοποιητική σχέση
Η κοκαΐνη είναι διεγερτική ουσία που επηρεάζει το κεντρικό νευρικό σύστημα. Η χρήση της μπορεί να συνδέεται με αυξημένη διέγερση, υπερβολική αυτοπεποίθηση, ευερεθιστότητα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, έντονη καχυποψία ή παράνοια.
Στο ρεπορτάζ του Guardian, επαγγελματίες που εργάζονται με επιζώσες ενδοοικογενειακής βίας επισημαίνουν ότι αυτές οι επιδράσεις μπορούν να επιβαρύνουν μια σχέση στην οποία υπάρχουν ήδη συμπεριφορές ελέγχου, ζήλιας και κακοποίησης.
Η Nik Peasgood, επικεφαλής της οργάνωσης Leeds Women’s Aid, εξηγεί ότι η κοκαΐνη ενδέχεται να μειώσει τις αναστολές ενός ήδη κακοποιητικού ατόμου και να αυξήσει τη συχνότητα ή τη σοβαρότητα των βίαιων περιστατικών.
Τονίζει, όμως, κάτι καθοριστικό: η χρήση κοκαΐνης δεν μετατρέπει αυτομάτως έναν άνθρωπο σε κακοποιητικό και δεν αποτελεί δικαιολογία για τη βία.
Η διάκριση αυτή είναι απαραίτητη, καθώς διαφορετικά υπάρχει ο κίνδυνος η ευθύνη να μετατοπιστεί από τη συμπεριφορά του δράστη στην ουσία που έχει καταναλώσει.
Η σχέση μπορεί να λειτουργεί και αντίστροφα: Η κακοποίηση συνδέεται με αυξημένη χρήση ουσιών από τα θύματα
Υπάρχει και μια άλλη πλευρά που συχνά απουσιάζει από τη δημόσια συζήτηση. Η εμπειρία της ενδοοικογενειακής βίας μπορεί να σχετίζεται με αυξημένη χρήση αλκοόλ ή ναρκωτικών ουσιών από τα ίδια τα θύματα, ως τρόπος αντιμετώπισης της ψυχολογικής επιβάρυνσης.
Μια συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε το 2022 στο επιστημονικό περιοδικό Addictive Behaviors εξέτασε δέκα μελέτες σχετικά με τη βία μεταξύ συντρόφων και τη μετέπειτα χρήση ουσιών από γυναίκες.
Οι ερευνητές εντόπισαν στοιχεία που συνέδεαν την εμπειρία σωματικής και σεξουαλικής βίας με τη μεταγενέστερη χρήση κρακ ή κοκαΐνης και με διαταραχές χρήσης ουσιών. Διαπίστωσαν επίσης ότι η εμπειρία κακοποίησης μπορούσε να δυσκολέψει την πρόσβαση και την παραμονή σε προγράμματα θεραπείας εξάρτησης.
Οι ίδιοι υπογράμμισαν ότι τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επαρκούν για να τεκμηριώσουν οριστικά σχέσεις αιτίας και αποτελέσματος. Το εύρημα έχει σημασία και για έναν ακόμη λόγο: η χρήση ουσιών από μια γυναίκα που βιώνει κακοποίηση δεν αναιρεί την ιδιότητά της ως θύματος ούτε μειώνει την ευθύνη εκείνου που της ασκεί βία.
Γιατί η χρήση ουσιών μπορεί να δυσκολεύει την αναζήτηση βοήθειας
Σύμφωνα με τις οργανώσεις υποστήριξης που μίλησαν στον Guardian, όταν υπάρχει χρήση παράνομων ουσιών μέσα σε μια κακοποιητική σχέση, τα θύματα μπορεί να διστάζουν περισσότερο να απευθυνθούν στην αστυνομία.
Ο φόβος ενδεχόμενων νομικών συνεπειών, το κοινωνικό στίγμα και η ανησυχία για το πώς μπορεί να επηρεαστούν τα παιδιά τους αποτελούν πρόσθετα εμπόδια. Παράλληλα, η υπόσχεση ενός κακοποιητικού συντρόφου ότι θα σταματήσει τη χρήση ή θα ζητήσει θεραπεία μπορεί να δημιουργεί την προσδοκία ότι θα σταματήσει και η βία.
Οι ειδικοί, ωστόσο, επισημαίνουν ότι η αντιμετώπιση μιας εξάρτησης και η αντιμετώπιση της κακοποιητικής συμπεριφοράς δεν είναι το ίδιο πράγμα. Η θεραπεία για τη χρήση ουσιών μπορεί να είναι αναγκαία, αλλά δεν υποκαθιστά την ανάληψη ευθύνης για την άσκηση βίας.
Τι λένε τελικά τα στοιχεία
Τα νέα βρετανικά δεδομένα αναδεικνύουν μια ανησυχητική συσχέτιση, την οποία οι επιστήμονες και οι υπηρεσίες υποστήριξης ζητούν να διερευνηθεί περισσότερο. Δεν γνωρίζουμε από αυτά τα στοιχεία πόσες περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας οφείλονται στη χρήση κοκαΐνης, ούτε μπορούμε να αποδώσουμε μια συγκεκριμένη βίαιη πράξη αποκλειστικά στην επίδραση της ουσίας.
Γνωρίζουμε, όμως, ότι η χρήση ουσιών και η κακοποίηση συχνά συνυπάρχουν, ότι η χρήση μπορεί να επιδεινώσει επικίνδυνες συμπεριφορές και ότι η εξάρτηση μπορεί να δημιουργήσει επιπλέον δυσκολίες στην αναζήτηση προστασίας.
Η αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας απαιτεί επομένως υπηρεσίες που μπορούν να αναγνωρίζουν και τις δύο διαστάσεις του προβλήματος, χωρίς να συγχέουν την εξάρτηση με την ευθύνη για την κακοποίηση.
Γιατί η χρήση κοκαΐνης μπορεί να αποτελεί παράγοντα κινδύνου. Η ευθύνη για τη βία, όμως, παραμένει σε εκείνον που την ασκεί.