Η Κατερίνα ήρθε στη συνέντευξή μας κρατώντας λουλούδια. Δεν το περίμενα. Είχαμε κανονίσει να μιλήσουμε για τον καρκίνο του μαστού, για τη δεύτερη φορά που χρειάστηκε να τον αντιμετωπίσει, για τις θεραπείες, τον φόβο και όλα όσα είχε περάσει. Κι εκείνη εμφανίστηκε με μια ανθοδέσμη.
Ίσως αυτή να είναι η εικόνα που θα θυμάμαι περισσότερο από τη δημιουργία αυτού του αφιερώματος. Όχι γιατί όσα ακολούθησαν ήταν λιγότερο σημαντικά, αλλά γιατί, με έναν παράξενο τρόπο, εκείνη η μικρή χειρονομία προμήνυε το κλίμα των συναντήσεών μας.
Η Κατερίνα Μαυρίκη, η Παρασκευή Μιχαλοπούλου και η Μαίρη Χήναρη έχουν διαγνωστεί δύο φορές με καρκίνο του μαστού. Έχουν περάσει χειρουργεία, θεραπείες, περιόδους αβεβαιότητας. Έχουν φοβηθεί, έχουν πονέσει, έχουν χρειαστεί να αναμετρηθούν ξανά με μια διάγνωση που γνώριζαν ήδη πολύ καλά.
Αλλά δεν είναι αυτό που τις καθορίζει.
Απέναντί μου βρέθηκαν τρεις γυναίκες με χιούμορ, ζωντάνια, θετική ενέργεια και μια αξιοσημείωτη διάθεση για ζωή. Γυναίκες που έχουν δουλέψει πολύ με τον εαυτό τους, που έχουν μάθει να αναγνωρίζουν τον φόβο χωρίς να του παραχωρούν όλο τον χώρο, που μπορούν να μιλούν για τις δυσκολότερες στιγμές τους χωρίς να αισθάνονται ότι πρέπει να αποδείξουν πόσο δυνατές είναι.
Δεν ήταν συζητήσεις χωρίς συγκίνηση. Υπήρξαν στιγμές που βουρκώσαμε μαζί, που χρειάστηκε να σταματήσουμε για λίγο, που οι λέξεις δεν έβγαιναν τόσο εύκολα. Και στο τέλος κάθε συνέντευξης υπήρχε μια αγκαλιά.
Αυτό που με συγκίνησε περισσότερο, όμως, ήταν ότι και οι τρεις ήθελαν να μιλήσουν όχι μόνο για τον εαυτό τους, αλλά και για τις γυναίκες που μπορεί αυτή τη στιγμή να βρίσκονται εκεί όπου βρέθηκαν κάποτε εκείνες.
Η Μαίρη μιλά για τη σημασία της αλληλεγγύης και της υποστήριξης μέσα από τον Σύλλογο Κ.Ε.Φ.Ι. Η Παρασκευή, πρόεδρος του «Άλμα Ζωής», επιμένει στην ανάγκη για ψυχολογική φροντίδα και στην πολύτιμη δουλειά των συλλόγων ασθενών. Η Κατερίνα μιλά ανοιχτά για την ψυχοθεραπεία, την ευαλωτότητα και το δικαίωμα να ζητάμε βοήθεια.
Η καθεμία με τον δικό της τρόπο προσπαθεί να κάνει τη διαδρομή μιας άλλης γυναίκας λίγο λιγότερο μοναχική.
Ο καρκίνος του μαστού μπορεί να εμφανιστεί για δεύτερη φορά είτε ως υποτροπή της αρχικής νόσου είτε ως ένας νέος πρωτοπαθής καρκίνος. Οι δύο καταστάσεις διαφέρουν ιατρικά. Και η εμπειρία της δεύτερης διάγνωσης διαφέρει από γυναίκα σε γυναίκα. Για κάποιες είναι δυσκολότερη από την πρώτη. Για άλλες, η γνώση, η εμπειρία και η υποστήριξη αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο την αντιμετωπίζουν.
Δεν υπάρχει ένας σωστός τρόπος να βιώσεις τον καρκίνο. Ούτε είναι υποχρεωτικό να βρεις κάτι θετικό μέσα σε μια τόσο δύσκολη εμπειρία.
Αυτό που συνάντησα, όμως, σε αυτές τις τρεις γυναίκες ήταν κάτι που με ενέπνευσε βαθιά: η ασθένεια είχε αλλάξει τη ζωή τους, αλλά δεν είχε καταφέρει να γίνει ολόκληρη η ζωή τους.
Το αφιέρωμα «Καρκίνος του μαστού, δεύτερη φορά» δημιουργήθηκε για να ακουστούν αυτές οι ιστορίες. Για τις γυναίκες που έχουν περάσει αυτή τη διαδρομή, για εκείνες που φοβούνται μήπως χρειαστεί να την περάσουν ξανά και για όσες τη διανύουν αυτή τη στιγμή.
Γιατί πίσω από κάθε διάγνωση υπάρχει ένας άνθρωπος. Και μπροστά του μπορεί να υπάρχει ακόμη πολλή ζωή.

Μαίρη Χήναρη: «Αν δεν υπάρχει κανείς με τον δικό μου καρκίνο που να έζησε, θα είμαι εγώ αυτή που θα ζήσει»
Ηθοποιός, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου Κ.Ε.Φ.Ι.
Η Μαίρη Χήναρη γνώρισε τον καρκίνο του μαστού πολύ πριν νοσήσει η ίδια. Ήταν 17 ετών όταν διαγνώστηκε η μητέρα της. Θυμάται τον φόβο που ένιωθε επιστρέφοντας από το σχολείο, χωρίς να ξέρει αν θα τη βρει στο σπίτι. Εκείνη όμως της είχε δώσει μια υπόσχεση: «Εγώ θα ζήσω». Και την κράτησε. Διαγνώστηκε στα 42 της και έζησε μέχρι τα 90.
Το 1993, στα 37 της, η Μαίρη διαγνώστηκε και η ίδια με καρκίνο του μαστού. Θυμάται ακόμη τα έργα για το μετρό της Αθήνας και την απορία της αν θα προλάβει να το δει ολοκληρωμένο. Όχι μόνο το είδε, αλλά έκανε και αμέτρητες διαδρομές με αυτό.
Δεκαεννέα χρόνια αργότερα, ο καρκίνος εμφανίστηκε ξανά στον ίδιο μαστό. Αυτή τη φορά χρειάστηκε μαστεκτομή και χημειοθεραπείες. Παρότι οι θεραπείες ήταν δυσκολότερες, η ίδια περιγράφει τη δεύτερη εμπειρία ως ψυχολογικά πιο διαχειρίσιμη. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε η στήριξη που είχε βρει στον Σύλλογο Κ.Ε.Φ.Ι., όπου είχε ήδη ενταχθεί ως εθελόντρια.
Υπήρχε, ωστόσο, κάτι που επέλεξε να κρατήσει κρυφό. Δεν είπε ποτέ στη μητέρα της ότι είχε αρρωστήσει ξανά. Δεν ήθελε να τη στενοχωρήσει. Όταν έκανε χημειοθεραπείες, φρόντιζε ακόμη και να καλύπτει τα σημάδια στα χέρια της, ώστε να μην καταλάβει τίποτα.
Σήμερα, ως μέλος του Δ.Σ. του Κ.Ε.Φ.Ι., μιλά για τη σημασία της ψυχολογικής υποστήριξης και της συστηματικής ιατρικής παρακολούθησης. Δεν ισχυρίζεται ότι ο φόβος φεύγει ποτέ. Αλλά επιμένει πως δεν πρέπει να καθορίζει τη ζωή μας.
Και ίσως η πιο δυνατή σκέψη που μοιράστηκε μαζί μας να είναι αυτή: «Αν υπάρχει ένας άνθρωπος στον κόσμο που είχε τη δική μου μορφή καρκίνου και έζησε, θα ζήσω κι εγώ. Κι αν δεν υπάρχει κανένας, θα είμαι εγώ αυτή που θα ζήσει».

Κατερίνα Μαυρίκη: «Αυτή τη φορά είπα ότι θα με πάρω αγκαλιά, θα ζητήσω βοήθεια»
Σεναριογράφος, θεατρική συγγραφέας και αθλήτρια ακροβατικού pole
Πριν από δύο χρόνια, η Κατερίνα Μαυρίκη μού είχε μιλήσει για την πρώτη φορά που διαγνώστηκε με καρκίνο του μαστού. Μια περίοδο κατά την οποία, μαζί με την ασθένεια, ήρθαν ένας χωρισμός και η απώλεια της δουλειάς της. Είχε επιλέξει να μη μιλήσει σχεδόν σε κανέναν για όσα περνούσε. Να τα αντιμετωπίσει μόνη της.
Σήμερα, συναντώντας την ξανά, βλέπω μια γυναίκα διαφορετική. Όχι γιατί η δεύτερη διάγνωση ήταν ευκολότερη, αλλά γιατί έχει αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζει τον εαυτό της.
Ο καρκίνος εμφανίστηκε για δεύτερη φορά ακριβώς πέντε χρόνια μετά την πρώτη διάγνωση, την ίδια ημερομηνία: 14 Απριλίου. Η Κατερίνα ψηλάφησε ένα μικρό ογκίδιο, παρότι η μαστογραφία, ο υπέρηχος και η μαγνητική δεν έδειχναν κάτι ύποπτο. Επέμεινε να διερευνηθεί και η βιοψία επιβεβαίωσε έναν νέο καρκίνο.
Το σοκ ήταν μεγάλο. Τηλεφώνησε αμέσως στην ψυχοθεραπεύτριά της και, λίγο αργότερα, βίωσε την πρώτη κρίση πανικού της ζωής της.
Αυτή τη φορά, όμως, δεν προσπάθησε να τα αντέξει όλα μόνη της. «Είπα ότι θα με πάρω αγκαλιά, θα ζητήσω βοήθεια, θα το επικοινωνήσω στους ανθρώπους μου, θα είμαι πιο παρούσα στη ζωή μου. Όταν θέλω να κλάψω, θα κλαίω».
Η ψυχοθεραπεία τη βοήθησε να αναγνωρίσει ότι δεν ευθύνεται για όσα της συνέβησαν, να αποδεχτεί την ευαλωτότητά της και να ζητά τη φροντίδα που χρειάζεται. Παράλληλα, συνεχίζει να διαχειρίζεται τις δύσκολες παρενέργειες της μακροχρόνιας θεραπείας.
Η Κατερίνα που συναντώ σήμερα δεν προσπαθεί να αποδείξει ότι είναι δυνατή. Μιλά για το δικαίωμα να πονάς, να φοβάσαι, να σταματάς και να ζητάς βοήθεια.
«Δεν πειράζει να μην μπορούμε μια μέρα», λέει. Και αυτή τη φορά φαίνεται πως το επιτρέπει και στον εαυτό της.

Παρασκευή Μιχαλοπούλου: «Τη δεύτερη φορά, ο χτύπος στην πόρτα ήταν πολύ δυνατός»
Πρόεδρος του Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής»
Το 1991, όταν η Παρασκευή Μιχαλοπούλου διαγνώστηκε για πρώτη φορά με καρκίνο του μαστού, ήταν πολύ νέα και μητέρα ενός αγοριού μόλις τριών ετών. Εργαζόταν στον χώρο της υγείας, γνώριζε την ασθένεια και αντιμετώπισε τη διάγνωση με ψυχραιμία. Ο καρκίνος εντοπίστηκε έγκαιρα και σύντομα επέστρεψε στην καθημερινότητά της.
Τα χρόνια που ακολούθησαν, όμως, έφεραν μια πολύ μεγαλύτερη απώλεια. Το 2005 έχασε τον σύζυγό της από καρκίνο του πνεύμονα. Προσπαθώντας να ανασυνταχθεί, παρακολούθησε μια ομιλία για τον καρκίνο του μαστού και ανακάλυψε ότι μπορούσε να προσφέρει ως εθελόντρια στο «Άλμα Ζωής». Εκεί βρήκε έναν νέο σκοπό.
Το 2009, δεκαοκτώ χρόνια μετά την πρώτη διάγνωση, ο καρκίνος εμφανίστηκε ξανά στον ίδιο μαστό. Η μαστογραφία δεν είχε δείξει κάτι ύποπτο. Ήταν η κλινική εξέταση από τον γιατρό της που οδήγησε στον εντοπισμό ενός δεύτερου πρωτοπαθούς καρκίνου.
Αυτή τη φορά, η διάγνωση ήταν πιο οδυνηρή. «Όταν έρχεται σε μια ηλικία που έχεις μεγαλώσει, αλλά έχεις βιώσει και μια απώλεια, εκεί ο χτύπος στην πόρτα είναι πολύ δυνατός», εξηγεί.
Την ίδια ημέρα πήγε σε συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου του «Άλμα Ζωής» και έθεσε την παραίτησή της στη διάθεση των υπόλοιπων γυναικών, φοβούμενη ότι δεν θα μπορούσε να ανταποκριθεί. Αντί γι’ αυτό, εισέπραξε την αμέριστη στήριξή τους.
Λίγες ημέρες αργότερα, όταν μοιράστηκε τη διάγνωση με τον σύντροφό της, εκείνος της έκανε πρόταση γάμου. Μια στιγμή που ακόμη τη συγκινεί.
Σήμερα, ως πρόεδρος του «Άλμα Ζωής», τονίζει τη σημασία της ψυχοθεραπείας και της ψυχοκοινωνικής υποστήριξης για τις γυναίκες που νοσούν. Αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο των συλλόγων ασθενών, που προσφέρουν δωρεάν συνεδρίες και υπηρεσίες στήριξης, καλύπτοντας ανάγκες που παραμένουν τεράστιες.
Γιατί πίσω από κάθε διάγνωση υπάρχει μια διαφορετική ζωή, μια διαφορετική ιστορία. Και χιλιάδες γυναίκες εκεί έξω χρειάζονται όχι μόνο θεραπεία, αλλά και έναν άνθρωπο που θα τις ακούσει και θα τις στηρίξει.